Jak długo trwa terapia jąkania?

Aktualizacja: 19 sty 2019

Jąkanie jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń mowy. Z powodu jąkania cierpi ok. 1% populacji ludzi dorosłych i ok. 4% dzieci. Z badań wynika również, że zaburzenie to znacznie częściej występuje u chłopców niż u dziewcząt. Jednak specjaliści nie wypracowali jednoznacznego stanowiska, które klasyfikowałoby jąkanie jako chorobę lub jej objaw np. nerwicy.

Osoba jąkająca się ma zazwyczaj duże zaburzenia emocjonalne, co sprawia dużą trudność w codziennym funkcjonowaniu w społeczeństwie. Taka osoba jest niepewna siebie, przerażona tym, że musi zabrać głos, przez co wycofuję się z życia towarzyskiego, unikając kontaktów interpersonalnych.

Występują różne teorie na temat genezy jąkania. Bardzo istotne jest, to czy jąkanie powstało w okresie rozwoju mowy na skutek niedojrzałości systemu nerwowego, czy też uwarunkowane jest genetycznie. Kilkanaście lat temu  zespół naukowców z Nowego Orleanu stwierdził, że u osób jąkających się, budowa anatomiczna ośrodków mowy jest inna, aniżeli u osób, które nie mają tej dolegliwości.  

To odkrycie związane jest z tym, co podkreślała Lilia Arutiunian, twierdząc, że u osób jąkających się nieprawidłowo funkcjonuje ruchowy ośrodek mowy.  Aby znormalizować jego pracę, Lilia Arutiunian wprowadziła wspomaganie procesu mówienia przy użyciu specjalnych ruchów palców ręki dominującej.

Dobranie metody terapeutycznej zależy od bardzo wielu czynników, a między innymi od wieku osoby jąkającej się. Pewne metody są odpowiednie dla małych dzieci, inne natomiast są bardziej przydatne w leczeniu osób dorosłych. W przypadku dzieci ważne jest zdiagnozowanie, z jakim typem niepłynności mowy mamy do czynienia: czy jest to typowa niepłynność rozwojowa, jąkanie wczesnodziecięce, w którym dominujące są pierwotne objawy jąkania, czy też pierwotne i wtórne, albo jąkanie jest już tak utrwalone, że mamy do czynienia z objawami wtórnymi. (1)


Prof. Lilia Arutiunian, która swoją metodę prezentuje jako program trwałej normalizacji mowy osób jąkających się, twierdzi, że statystyki uzyskane po kursie leczenia, wykazują blisko 100% całkowitej uleczalności. (2)


Terapia jąkania trwa rok, a zaczyna się dwutygodniowym turnusem logopedycznym. Program pozwala leczyć czynnościowe zaburzenia jąkania oraz jąkanie pochodzenia organicznego. Metodyka opracowana jest dla dorosłych, młodzieży oraz dzieci w wieku przedszkolnym. Leczenie prowadzi się w grupie składającej się z 3-5 osób. Intensywny kurs trwa 14 dni (5-6 godzin dziennie).


Podstawą i pierwszym etapem terapii jest ocena mowy pacjenta według następujących parametrów:

- płynność mowy, którą określa się ilością zająknięć,

- stan wewnętrznego spokoju w czasie mowy,

- pewność siebie w czasie mowy,

- brak natrętnych myśli i sposobów, które pozwalają ukryć wadę,

- wyrazistość mowy,

- umiejętność utrzymania kontaktu wzrokowego ze słuchaczem,

- umiejętność wypowiadania się zdaniami rozwiniętymi,

- umiejętność - otwarcie, spokojnie, z godnością poinformowanie o fakcie uczestniczenia w terapii jąkania. (3)


W czasie trwania terapii "zdejmuje się pacjentom pancerze" ze wszystkich części ciała. Czym jest ten PANCERZ? To blokada psychiczna, która powoduje nie tylko zaburzenia mowy, ale też napięcia mięśni. Przez cały ten czas turnusu terapeutycznego trwają bardzo intensywne ćwiczeń - z emisji głosu, technik relaksacyjnych, technik głębokiego oddychania, technik napinania i rozluźniania mięśni. Po czternastu dniach pacjenci mówią płynnie, choć nieco wolniej. Główne założenie tej metody to leczenie oparte na łączeniu mowy ze spokojem – najistotniejszym elementem jest oddech, rozluźnienie mięśni, spokój oraz nauka pacjentów wiary w siebie.

Zajęcia prowadzone są w kilkuosobowych grupach, a uczestnicy turnusu uczestniczą w nich wraz z najbliższymi osobami – rodzicami, partnerami. Zasadniczym zadaniem terapii jest nauczenie pacjenta nowej płynnej mowy. Na bazie milczenia, wyciszenia się na nowo uczą -samogłosek, sylab, a później dopiero całe zdania. Po dwutygodniowej terapii pacjenci spotykają się na tzw. maratonach, na których utrwalają poznany wcześniej program ( zazwyczaj jedno spotkanie co miesiąc.) Po upływie roku proces leczenia jest zakończony.

Podstawą tej metody, jest sposób leczenia oparty na zsynchronizowaniu mowy z ruchem palców dominującej ręki, ręka dyktuje rytmiczno - intonacyjny rysunek frazy. Najważniejsze znaczenie mają dwa ruchy kciuka.  W mózgu pola ruchowe kciuka i pola ruchowe ośrodka mowy sąsiadują ze sobą. Już w pierwszych dniach leczenia pozwala usunąć słowne zacięcia, uporządkować elementy prozodyki (rytm, tempo, melodia) i utrwalić nawyki płynnej mowy, tak w funkcjonalnym, jak i organicznym jąkaniu. Wyuczona ręka jest jakby pamięcią nowego stereotypu, a z biegiem czasu staje się automatycznym kontrolerem mowy i nowego wewnętrznego stanu pacjenta. Kiedy nowy stereotyp normalnej mowy jest ukształtowany, potrzeba używania ręki zanika. (4)

Wiadomo, że każda teoria czy metodologia ma swoich przeciwników jak i zwolenników. Jednak przy obecnym poziomie wiedzy i przy braku badań, z których jednoznacznie, definitywnie

wynikałyby przyczyny jąkania, ciężki jest prezentować stanowiska o najlepszej, czy najgorszej metodzie leczenia jąkania.


  1. G.Chmielewski, Gdy dziecko się jąka – rola rodziny w jego terapii.

  2. L. Arutiunian (Andronov), Jak leczyć jąkanie, Moskwa, 1993

  3. Artykuł autoryzowany przez prof. L. Ariutiunian, wygłoszony na seminarium w Radomiu 27.III.2004 r.

  4. Artykuł autoryzowany przez prof. L. Ariutiunian, wygłoszony na seminarium w Radomiu 27.III.2004 r.

  5. Renata Margalska, Zacięcie do zacięcia. Jąkanie to zadanie, Oddział Toruń Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Osób Jąkających się, Toruń 2017

Zajrzyj też na Gabinet Terapeutyczny
LOGOS - Dziecięca Terapia Rozwojowa

logos_logo_RGB_wix.jpg

© 2019. LOGOS. Centrum Terapii Jąkania w Warszawie.

  • Facebook